Tygrys + paw = Tygrysówka pawia

Rodzajowa nazwa tigridia wywodzi się z łaciny i oznacza tygrys. Ma to związek z kwiatami, pokrytymi kontrastowymi cętkami, które pojawiają się na skórze tygrysa. Tygrysówka pawia pochodzi z Meksyku, a w Europie znana już była w XVI wieku, ale teraz bardzo rzadko można ją spotkać w ogrodach. Oryginalność tej rośliny nie wynika tylko z zabarwienia, ale również i kształtu. Trzy listki zewnętrzne są duże i nieco wygięte w dół natomiast wewnętrzne małe i proste.
 Istnieje bardzo dużo odmian, które posiadają białe kwiaty czerwono nakrapiane, żółte z czerwonymi plamami i odwrotnie. Kwiaty tygrysówki możemy oglądać bardzo krótko, ponieważ rozwijają się przed południem, aby zwiędnąć już na wieczór.

 Ciekawostką jest to, że cebulki tej rośliny po ugotowaniu czy opieczeniu są jadalne i były niegdyś ulubionym przysmakiem Azteków.

Drzewo starsze od dinozaurów.

W 1895 roku botanik John Medley Wood natknął się na nietypowe drzewo. Wiele osób powiedziałoby pewnie, że jest to dziwoląg, 'cud natury', ale pan Wood postanowił dokładnie zbadać. Badany egzemplarz otrzymał nazwę woodii. Odkrywca wysłał próbkę drzewa do Londynu, ale przez prawie 100 lat nie został zbadany. Woodii posiadał kilka pni i parę liści palmowych na czubku. Mierzył około 6 metrów i miał od 50 do 150 bujnych, ciemnozielonych liści na szczycie. Jest to drzewo wymarłe na wolności, ale w Kew Royal Botanical Gardens w Londynie można zobaczyć jeden okaz. Oczywiście woodii został sklonowany, ale nie może się rozmnażać bo jest rozdzielnopłciowy. Odnaleziono tylko egzemplarze męskie, ale wiele razy szukano i szuka się partnerki - niestety bez skutku.
Starsze od dinozaurów? Szacuje się, że 200 milionów lat temu te drzewa zajmowały 20 % powierzchni Ziemi, od Grenlandii po Antarktykę. Egzemplarz znaleziony przez J.M. Wood'a jest jedynym okazem, który przetrwał czas olbrzymiej katastrofy (wyginięcie dinozaurów). Przeżył pięć epok lodowcowych, wytrzymał napór innych, nowych gatunków roślin.

Poetycko o naturze #26

Z lasu

Las nocą rośnie jak jezior poszum.
Droga kołysze we mchu, we mchu.
Ciężkie kolumny mroku się wznoszą.
Otchłanie puste z ciemności płoszą
krzyk zły, wysoki jak ze snu.
A dołem potok ludzi i wozów
i broni chrzęst we mgle, we mgle.
Spod stóp jak morze wydęte grozą
nieujarzmiona piętrzy się ziemia
i głosy ciemne leżą w przestrzeniach
jak to, co czeka obce i złe.
Żołnierze smukli. Twarzyczki jasne,
a moce ciemne trą się i gniotą,
lądy się łamią, sypie się złoto
i chyba pancerz ziemi za ciasny
pęka, rozsadza i grzmi, i grzmi.
Twarzyczki jasne! na widnokręgach
armie jak cęgi gną się i kruszą.
O moi chłopcy, jakże nam światy
odkupić jedną rozdartą duszą?
Kochać, a to się wydaje mało,
ginąć - to słabość tylko wyzwolić,
bo nie nadąża chłopięce ciało,
a ciemność stoi i grzmi, i grzmi.
Las nocą rośnie. Otchłań otwiera
usta ogromne, chłonie i ssie.
To tak jak dziecko, kiedy umiera,
i tak jak ojciec, który żyć musi.
Przeszli, przepadli; dym tylko dusi
i krzyk wysoki we mgle, we mgle.

Krzysztof Kamil Baczyński 

 

Poetycko o naturze #25

Jesienne niebo

Jesienne niebo słodkie, pełne łaski
spowite w szal kaukaski,
przez drzew bezlistnych rozszczepione pędzle
przeciąga różową frędzlę.
I ku nadziei mej podchodzi z bliska,
słodyczą mnie uściskaj
i na tęsknocie mej opiera dłonie
- pachną ostatnie lewkonie.
Jesienne niebo słodkie, pełne łaski,
zwija swój szal kaukaski
a odrzuciwszy go, staje bez ruchu
z cekinem złotym w uchu.

Maria Jasnorzewska Pawlikowska

Śladami najpiękniejszych PN - Ameryka Północna, część 8.

Park Narodowy Izataccihuatl-Popocatépetl
Meksyk, między dwoma wulkanami Iztaccíhuatl i Popocatépetl, środkowa część Kordyliery Wulkanicznej.

 Meksykański Park Narodowy Izataccihuatl-Popocatépetl powstał w w dniu 8 listopada 1935 roku w celu ochrony wysokich dorzeczy, które dostarczają wodę do doliny Meksyku, Puebli-Tlaxcala i Morelos oraz aby chronić tamtejsze gleby, lasów, flory i fauny, a także w celu zachowania ich niezwykłe piękna. Obejmuje stoki dwóch najwyższych wulkanów Meksyku: Iztaccíhuatl i Popocatépetl. Masyw pierwszego posiada cztery szczyty, z których najwyższy ma wysokość 5230 m n.p.m. Drugi wznosi się na wysokość 5452 m n.p.m. Oba masywy łączy przełęcz Raso ce Cortés. W przeciwieństwie do Popocatépetl na Iztaccíhuatl można się wspinać, jednakże jest to bardzo niebezpieczne. Nazwa Popocatépetl wywodzi się z języka Azteków i oznacza "dymiącą górę", co odnosi się do gęstych chmur dymu wydobywających się z krateru przed erupcjami i w czasie wzmożonej aktywności wulkanu. Pochodząca z nahuatl nazwa drugiego wulkanu odnosi się do czterech wierzchołków góry, mających symbolizować głowę, piersi, kolana i stopy leżącej kobiety.
 Wulkany, według azteckiej mitologii niegdyś były ludźmi – zakochanymi w sobie wojownikiem i księżniczką. Iztaccíhuatl zmarła po dojściu do niej nieprawdziwej wieści, jakoby jej ukochany poległ w walce. Gdy ten wrócił, zabrał jej ciało w góry, by tam pogrzebać siebie i ją. Bogowie, litując się nad ich losem, zamienili oboje w góry – uśpioną Iztaccíhuatl i niekiedy w gniewie wyrzucającego z siebie chmury ognia i popiołu Popocatépetla.

 Roślinność występuje piętrowo, zgodnie z tzw. piętrowymi zmianami kilmatu. W niższych partiach są to głównie lasy z dębem, sosną, jodłą i daglezją, a wraz ze wzrostem wysokości przechodzą one w łąki wysokogórskie. Obydwa wulkany leżą powyżej granicy wiecznego śniegu, która przebiega na wysokości 4300 m n.p.m. Ze względu na wzmożoną aktywność wulkaniczną Popocatépetla  i towarzyszącemu jej wydzielaniu się ciepła nie powstały tam lodowce, natomiast Iztaccihualt  jest najniższą w kraju górą pokrytą wiecznym śniegiem i lodowcami.
   

 
 Góry są domem dla ponad 50 gatunków ssaków: białych jeleni, kojotów, rysi, szarych lisów, oposów, ryjówek, łasic, nietoperzy, świstaków, ryjówek, borsuków, królików i wielu przedstawicieli myszy. W świecie zwierząt dominują drobne gryzonie oraz liczne gatunki ptaków śpiewających: sikory, drozdy, zięby i strzyżyki. 
 Duża różnorodność ptaków,  stwierdzona na podstawie tras ich migracji między Zatoką Meksykańską i Oceanem Spokojnym, mówi o 163 gatunkach, które zamieszkują teren parki. Zgłoszono: jastrzębie, sępy, jastrzębie, sokoły, przepiórki, gołębie żałobne, gołębie, sowy, dzięcioły, jerzyki, skowronki, jaskółki, sójki, zięby, kosy, skowronki i wróble, to między innymi dlaczego jest to obszar o istotnym znaczeniu dla ochrony ptaków (tzw.Conabio). Siedem gatunków ptaków to gatunki endemiczne i 12 znajdują się w kategorii ryzyka, zagrożenia wyginięciem.
Gady reprezentuje grupa dziesięciu gatunków węży i jaszczurek, z których cztery są endemiczne, a sześć jest zagrożonych wyginięciem. Żyje tu też sześć gatunków płazów (żab i zgłoszonych salamander); 4, które są charakterystyczne i są w pięć kategorii ryzyka. 

CIEKAWOSTKI:
Oba wulkany są częścią globalnej sieci rezerwatów biosfery UNESCO od 2010 roku pod nazwą "Wulkany".
Na zboczach wulkanu znajdują się XVI-wieczne klasztory, które w 1994 zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Pierwszym Europejczykiem, który w 1519 dotarł na szczyt wulkanu był kapitan Diego de Ordas, uczestnik wyprawy Hernána Cortésa.

 
 

Wspaniały pierwiosnek ogrodowy - Victoriana Silver Laced Black.

 Roślina, którą dzisiaj przedstawię bardzo mnie zaciekawiła. W dosłownym tłumaczeniu jej nazwa oznacza srebrno-złote sploty Victoriana - nie wiem, czy moje przypuszczenia są słuszne, ale 'Victoriana' można by zastąpić słowem 'wiktoriańskie'. 
 Kwiaty te uprawiane są już od wieków, a szczegółowo od 1600 roku i przez wieki zachwycają swym urokiem. Tak jak większość pierwiosnków preferuje wilgotne miejsce, ochraniające przed popołudniowym słońcem i nie będzie dobrze radzić w suchych warunkach.  Rośliny są długowieczne i tworzą duże kolonie, w półcieniu .
Ten szczep produkuje kwiaty o głębokim czarno-brązowy odcieniu płatków, które zdobią srebrno-białe krawędzie. Charakterystyczne jest złote oko, które sprawia iż roślina ta jest łatwo rozpoznawalna. 
Kępy tej rośliny należy podzielić mniej więcej co trzy, cztery lata, jednak czynność ta powinna być wykonana zaraz po kwitnieniu, które trwa od połowy do końca wiosny do 2-3 tygodni.  
 Istnieje wiele odmian kolorystycznych, jednak mi najbardziej podoba się, ta z czarnymi płatkami.

 

Śladami najpiękniejszych PN - Ameryka Północna, część 7

Park Narodowy Channel Islands 
zachodnie wybrzeże USA, archipelag Channel Islands na Oceanie Spokojnym, w stanie Kalifornia 

 Ekosystem archipelagu Channel Islands został objęty ochroną w ramach parku narodowego w 1980 roku, jednak od 26 kwietnia 1938 roku był pomnikiem przyrody. Obszar parku obejmuję powierzchnię 1009,10 km², z czego połowa to obszar morski; w jego skład wchodzi pięć z ośmiu wysp archipelagu: Anacapa, Santa Cruz, Santa Rosa, San Miguel oraz Santa Barbara.
 W wyniku izolacji, spowodowanej przez położenie na wyspach, wykształcił się charakterystyczny typ środowiska naturalnego. Możemy spotkać tu ponad 2000 gatunków roślin i zwierząt.  
 Park słynie też z dużej liczby złożonych, pięknych jaskiń morskich. 

Jak wspomniałam wcześniej, wyspy są zasiedlone przez ponad 2000 przedstawicieli gatunków flory i fauny. Sto czterdzieści pięć gatunków jest wyjątkowych, tzw. endemicznych i nie spotkamy ich na nigdzie indziej na świecie. Endemitami zwierzęcymi są: myszak jeleni (deer mouse, Peromyscus maniculatus), lis wyspowy (island fox, Urocyon littoralis), cętkowany skunks (Spotted Skunk, Spilogale gracilis), jaszczurka island fence (island fence lizard, Sceloporus occidentalis becki). Życie morskie waha się od mikroskopijnego planktonu do zagrożonego płetwala błękitnego, który jest największym zwierzęciem na Ziemi. 
Reprezentatywne gatunki zwierząt to: bielik amerykański, sieweczka morska, orzeł przedni, pelikan brunatny, nawałnik bury, wojak żółtogardły, pustułka amerykańska, górniczek zwyczajny, uchatka kalifornijska i foka zwyczajna. 

Ciekawostka: Zasoby archeologiczne i kulturowe obejmują okres ponad 10.000 lat.

 W porównaniu do innych parków narodowych Ameryki Północnej, Channel Islands, pomimo swojego uroku , jest najrzadziej odwiedzany. Rocznie odwiedza go około 300 tysięcy podróżujących. Wizytacja na wyspy i wody jest niska - mniej więcej 30 000 turystów wyrusza na obejrzenie wysp, a 60 000 udają tylko do wodnej części parku. Chociaż większość wizytacji ma miejsce w lecie, to migracje szarych wielorybów i widowiskowe "wildflower" są w stanie przyciągnąć turystów zarówno w zimie, jak i na wiosnę.
Przyjemną informacją dla nurków będzie to, iż w jesieni mają możliwość zanurzenia się w głębi oceanu - oczywiście przy minimalnym wietrze i jasnych wodach oceanu - ponieważ dni w tej porze roku są zazwyczaj słoneczne. Jesień to również doskonały czas, aby udać się do parku i podziwiać piękno przyrody. 
Dzięki niewielkiej liczbie turystów łatwiej jest chronić środowisko naturalne wysp.  

Śladami najpiękniejszych PN - Ameryka Północna, część 6

Park Narodowy Everglades
USA, południowy kraniec półwyspu Floryda

 Everglades powstały w 1934 roku park narodowy, którego głównym celem była ochrona biologicznej różnorodności tych terenów. Stanowi największy las namorzynowy na północnej półkuli i jest jednym z najważniejszych miejsc rozrodu tropikalnych ptaków brodzących. Ma również znaczenie gospodarcze – zaopatruje w wodę pitną całą południową część Florydy. Jego obecna powierzchnia wynosi 6105 km². Jest to największy obszar dzikiej przyrody subtropikalnej, zachowany w Stanach Zjednoczonych.

 Charakterystycznym elementem parku są drzewa często tworzące zadaszenia, w jakich zwierzęta prosperować wśród dzikich zarośli krzewów. W parku znajduje się tysiące tych wysp z licznymi drzewami, które często tworzą kształt łezki - widziane z góry. Drzewa nie osiągają rozmiarów większych niż 15 metrów. Wśród roślin na terenie parku występują między innymi namorzyny, szuwary, paprocie i palmy.
 Niegdyś lasy sosnowe, tzw. Rockland lub Pine rockland w hrabstwie Dade County, zajmowały 750 km² powierzchni, jednka  większość z nich uległa przemysłowi drzewnemu. Te obszary leśne muszą być poddane sile ognia, głównie dlatego, by drzewa mogły otworzyć szyszki, z których wysypią się nasiona. Wypalanie lasów odbywa się raz na trzy do siedmiu lat. Większość roślin rozkwita około 16 tygodni po pożarze.
 Na terenie parku możemy spotkać także cyprysy, które są przystosowane do życia w stojących wodach słodkich.  Ciekawe jest ich przystosowanie, kiedy to poziom wody zaczyna się gwałtownie zmieniać wokół kopuły tych drzew. Wtedy cyprysy rozwijają "kolana", które wystają ponad powierzchnie wody, aby zapewnić tlen dla systemów korzeniowych. 
 Na cyprysach swoje domy znalazły epifity, jak bromelia, hiszpański mech, storczyki i paproci - wszystkie te rośliny rosną na gałęziach i pniach drzewa cyprysowego. 
 Oczywiście w Everglades znajduje się jeszcze kilka takich "punktów roślinności", o których nie będę już pisać, ponieważ nie chcę nikogo zanudzić. 

 Płytkie zatoki, słone i słodkie wody, bagna, małe wyspy tworzą habitat dla wielu gatunków roślin i zwierząt. Tak wiele zbiorników wodnych, stworzyło warunki bytowe dla ptaków i gadów, jak i 20 zagrożonym gatunkom: panterze florydzkiej, krokodylom, manatom czy aligatorom. W parku znajdują się obszary lęgowe około 400 gatunków ptaków. 
 Everglades jest jedynym na świecie obszarem, na którym niemalże obok siebie żyją krokodyle i aligatory. Te drugie są najcenniejszym zwierzętami mokradeł, które zostały przetrzebione przez polowania. 
 Równowadze ekologicznej w tym parku zagrażają gatunki zwierząt wprowadzone przez człowieka. Jednym z nich jest pyton, który nie ma naturalnego wroga na tych terenach i poważnie zagraża żyjącej tutaj faunie. 

 

 Miłą informacją dla turystów jest to, iż kemping jest dostępny przez cały rok w Parku Narodowym Everglades. W Long Pine Key, blisko Ernest F. Coe Visitor Center do108 miejsc można dojechać samochodem, a w pobliżu Flamingo, 234 kempingów z niektórymi usługami są również dostępne dla zwiedzających. Istnieje możliwość poruszania się motorówkami o słabej mocy po niektórych obszarach wodnych - ze względu na bezpieczeństwo, m.in. manatów i innych zwierząt morskich. Zabronione są narty wodne, airboats i inne skutery wodne, jednak dla pocieszenia mogę powiedzieć, że wiele szlaków daje możliwość pływania kajakami.