Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Ciekawostki. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Ciekawostki. Pokaż wszystkie posty

piątek, 2 stycznia 2015

Tygrys + paw = Tygrysówka pawia

Rodzajowa nazwa tigridia wywodzi się z łaciny i oznacza tygrys. Ma to związek z kwiatami, pokrytymi kontrastowymi cętkami, które pojawiają się na skórze tygrysa. Tygrysówka pawia pochodzi z Meksyku, a w Europie znana już była w XVI wieku, ale teraz bardzo rzadko można ją spotkać w ogrodach. Oryginalność tej rośliny nie wynika tylko z zabarwienia, ale również i kształtu. Trzy listki zewnętrzne są duże i nieco wygięte w dół natomiast wewnętrzne małe i proste.
 Istnieje bardzo dużo odmian, które posiadają białe kwiaty czerwono nakrapiane, żółte z czerwonymi plamami i odwrotnie. Kwiaty tygrysówki możemy oglądać bardzo krótko, ponieważ rozwijają się przed południem, aby zwiędnąć już na wieczór.

 Ciekawostką jest to, że cebulki tej rośliny po ugotowaniu czy opieczeniu są jadalne i były niegdyś ulubionym przysmakiem Azteków.


















wtorek, 25 listopada 2014

Plywanie na głębokościach, czyli o niezykłej sztuce ryb...

Temat może wydawać się dosyć błachy i pospolity, ale nie wszyscy wiedzą i potrafią wytłumaczyć, jak pływają ryby na różnych głębokościach ? Dzisiaj postaram się Wam to wyjaśnić. 


Większość ryb posiada pęcherz pławny - rodzaj worka umieszczonego za żołądkiem. Znajduje się w nim tlen, azot i dwutlenek węgla. 
Ryba regulując objętość owego pęcherza (ilość zawartych w nim gazów) jednocześnie reguluje własny ciężar właściwy (stosunek ciężaru do objętości), dzięki czemu może zmieniać głębokość zanurzenia. 

Liczne gatunki, np. babkowate, flądry, płaszczki, krągłouste, nie posiadają pęcherza pławnego. U wielu ryb pęcherz pławny pełni różne dodatkowe funkcje, m.in. służy do wydawania dźwięków (kulbinowate), oddychania (dwudyszne), reagowania na zmiany ciśnienia atmosferycznego (piskorzowate).

 

sobota, 15 listopada 2014

Drzewo starsze od dinozaurów.

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2b/Ongoye_colonial.jpg/240px-Ongoye_colonial.jpgW 1895 roku botanik John Medley Wood natknął się na nietypowe drzewo. Wiele osób powiedziałoby pewnie, że jest to dziwoląg, 'cud natury', ale pan Wood postanowił dokładnie zbadać. Badany egzemplarz otrzymał nazwę woodii. Odkrywca wysłał próbkę drzewa do Londynu, ale przez prawie 100 lat nie został zbadany. Woodii posiadał kilka pni i parę liści palmowych na czubku. Mierzył około 6 metrów i miał od 50 do 150 bujnych, ciemnozielonych liści na szczycie. Jest to drzewo wymarłe na wolności, ale w Kew Royal Botanical Gardens w Londynie można zobaczyć jeden okaz. Oczywiście woodii został sklonowany, ale nie może się rozmnażać bo jest rozdzielnopłciowy. Odnaleziono tylko egzemplarze męskie, ale wiele razy szukano i szuka się partnerki - niestety bez skutku.
Starsze od dinozaurów? Szacuje się, że 200 milionów lat temu te drzewa zajmowały 20 % powierzchni Ziemi, od Grenlandii po Antarktykę. Egzemplarz znaleziony przez J.M. Wood'a jest jedynym okazem, który przetrwał czas olbrzymiej katastrofy (wyginięcie dinozaurów). Przeżył pięć epok lodowcowych, wytrzymał napór innych, nowych gatunków roślin.






środa, 5 listopada 2014

Zwierzęta od A do Z - Dzik

DZIK


Dzik zamieszkuje całą Europę, z wyjątkiem Półwyspu Skandynawskiego, Finlandii i północnej części Rosji. W Polsce dzik jest pospolity w całym kraju. Zasadniczym środowiskiem bytowania dzika jest las. Zasiedla on wszystkie typy lasów, najczęściej jednak lasy mieszane. Szczególnie odpowiadają jemu tereny leśne obfitujące w mokradła i bagna. Woli większe kompleksy leśne. W wielu okolicach dziki przez znaczną część roku wykorzystują pola uprawne w pobliżu lasu jako bogatą bazę pokarmową. W nocy penetrują pola w poszukiwaniu pożywienia, a podczas dnia zalegają w ostojach leśnych.



Głównym pożywieniem dzika są trawy, zioła, krzewy, liście, korzenie, owoce leśne (żołędzie i bukiew), jagody, grzyby, oraz żyjące w ściółce leśnej wszelkiego rodzaju robaki, larwy i chrząszcze. Ponadto dzik zjada ślimaki, jaja ptasie, myszy, gniazda trzmieli, młode ptactwo i mniejszą zwierzynę, którą uda mu się złowić oraz padlinę. Najbardziej ulubione są żołędzie, bukiew i ziemniaki. Dzik z braku dostatecznej karmy w lesie oraz dla zmiany swego żeru wychodzi chętnie na pola i tutaj zjada kartofle, buraki, rzepę, marchew, zboża oraz wszelkie rośliny strączkowe. Mówiąc krótko, dzik jest wszystkożercą.



Dzik jest istotnym składnikiem biocenoz leśnych, oddziałującym w sposób znaczny nie tylko na ekosystem leśny, lecz również na polny. Rola dzików w gospodarce leśnej i łowieckiej polega na: dodatnim wpływie, jaki wywiera buchtowanie lub głębokie rycie górnych warstw gleb leśnych i mieszanie ściółki z glebą mineralną; zjadaniu niektórych gatunków szkodliwych owadów leśnych.






poniedziałek, 20 października 2014

Papuga nielot - kakapo.

 Papuga, którą Wam dzisiaj przedstawię należy do mało licznej grupy ptaków nielotów. Na początku powiem tyle, iż jest jedyny nielotnym, a zarazem najcięższym gatunek papugi na świecie.
 Kakapo to gatunek krytycznie zagrożony wyginięciem. W marcu 2014 znanych było jedynie 125 żyjących osobników, z których większość ma nadane imiona. Niegdyś ptaki te zamieszkiwały niemalże całą Nową Zelandię, a dzisiaj grupka ocalałych żyje na kilku wyspach u wybrzeży swojego wcześniejszego domu.
 
 Dlaczego liczba osobników jest tak mała?
 Aby odpowiedzieć na to pytanie musimy cofnąć się wstecz do XIX wieku.
Przez wiele lat spokojnego życia na Nowej Zelandii, spowodowanym m.in. brakiem zagrożenia ze strony drapieżnych ssaków spowodował u kakapo zanik zdolności do lotu. Chociaż ptaki nie potrafią latać, znakomicie się wspinają; potrafią wchodzić na korony najwyższych drzew. Potrafią także "szybować" skacząc z wysokości i rozkładając skrzydła. W ten sposób mogą przemieszczać się na odległość kilku metrów, nawet pod kątem mniejszym niż 45 stopni. Utrata zdolności do latania wymusiła wykształcenie mocnych nóg. Papuga porusza się często rodzajem szybkiego truchtu, za pomocą którego może się przemieszczać na wiele kilometrów.
 Kiedy Europejczycy przybyli na tereny zamieszkiwane przez tą papugę nie byli sami. Mam tu na myśli fakt, iż płynąc tak długo do tak odległego miejsca, na pokładzie statku zadomowiły się m.in. szczury. Wprowadzenie lub przywleczenie takich drapieżników, jak wspomniane wcześniej gryzonie lub koty oraz gronostaje, doprowadziły do przetrzebienia bądź eksterminacji większości kakapo.
 Działania polegające na ochronie tego gatunku rozpoczęły się już w latach 90. XIX wieku, lecz nie przyniosły znacznych rezultatów. Dopiero wdrożenie planu Kakapo Recovery Plan w latach 80. XX wieku, które w przeciwieństwie do wcześniejszych prób, pomogły w ochronie kakapo.

    Maksymalny zasięg przed 1840
     Materiał kopalny
















Kakapo jest krytycznie zagrożonym gatunkiem.






 Papuga ta kształtem przypomina kuleczkę. Samce osiągają 60 cm długości, a masa może dojść nawet do czterech kilogramów. Samice są dużo smuklejsze od samców, a także często dużo bardziej wytrzymałe i agresywniejsze od nich podczas obrony. Ubarwienie pozwala na maskowanie się w szacie roślinnej, jednak pojedyncze osobniki mogą różnić się znacznie rodzajem cętkowania oraz tonem i intensywnością koloru upierzenia.
Dziób otoczony jest delikatnymi piórami czuciowymi, pełniącymi podobną funkcję jak wibryssy, czyli włosy czuciowe potocznie nazywane wąsami. Palce są chropowate i posiadają pazury, które umożliwiają papudze wspinanie się po drzewach.
 Papugi te potrafią rozpoznać wiele zapachów podczas żerowania - dobrze rozwinięty węch zawdzięcza nocnemu trybowi życia. Jedną z cech charakterystycznych tego ptaka jest jego intensywny zapach, który często ostrzega drapieżniki przed zetknięciem się z kakapo, która w rzeczywistości w dużej mierze jest bezbronna.






 Zwierzęta są roślinożercami, ich pokarm stanowią rodzime rośliny, nasiona, owoce i pyłki kwiatowe, a nawet drewno bielaste drzew. Jednym z ulubionych przysmaków są nasiona i owoce Dacrydium cupressinum. Kakapo mają charakterystyczny zwyczaj chwytania liści stopami i obierania pożywnych części rośliny przy pomocy dzioba, pozostawiając kulę niestrawnych włókien. Takie małe kępy włókien roślinnych są charakterystycznym znakiem obecności kakapo.



















 Kakapo są dość długowieczne, ze średnią długością życia 95 lat, a maksymalną do ok. 120 lat, przejawiają tendencję do późnego osiągania dojrzałości płciowe.
 Składanie jaj obywa się od początku stycznia do końca marca. Zajmują miejsce gniazdowania od 1 do 9 dni po swej ostatniej kopulacji. Samice kakapo składają 1-2 jaja wieczorną porą z dużymi odstępami pomiędzy złożeniem każdego jaja. Ich gniazda budowane są na ziemi, ukryte pośród roślin lub w wydrążeniach, takich jak dziura w pniu drzewa. Podczas wysiadywania samice zmuszone są do opuszczania gniazda każdej nocy w poszukiwaniu pożywienia. Po około miesiącu wysiadywania jaj, w gnieździe pojawiają się puszyste, dosyć bezradne kuleczki. Po wykluciu z jaj samica karmi młode przez trzy miesiące, a pisklęta pozostają z matką około miesiąc po opierzeniu. Treningiem przed codziennymi problemami związanymi z drapieżnikami są bitwy, kiedy to młode ptaki ucząc się walczyć często blokują szyję drugiego ptaka poniżej jego dzioba.

















 Kakapo jest osobliwym gatunkiem znanym z interakcji z człowiekiem. Według pracowników sztabu zajmującego się ochroną gatunku i wolontariuszy zaangażowanych do pomocy niektórym osobnikom kakapo posiadają wyraźne osobowości.

środa, 15 października 2014

EKOtemat - Superoszczędność, czyli o odnawialnych źródłach energii. #4

 Węgiel kamienny,  ropa naftowa, czy chociażby gaz ziemny to takie magazyny energii, których złoża coraz szybciej się kurczą, a kurczyć się będą aż do całkowitego wyczerpania. Nie nastąpi to za kilka lat, ale warto o tym fakcie pamiętać. Odnawialne źródła energii to źródła energii, których wykorzystywanie nie wiąże się z długotrwałym ich deficytem, ponieważ ich zasób odnawia się w krótkim czasie i są nimi: wiatr, promieniowanie słoneczne, opady, pływy morskie, fale morskie i geotermia. Przeciwieństwem ich są nieodnawialne źródła energii, czyli źródła, których zasoby odtwarzają się bardzo powoli bądź wcale: ropa naftowa, węgiel, gaz ziemny i uran - o nich wspomniałam wcześniej.



 ENERGIA SŁONECZNA

 Energia promieniowania słonecznego może by wykorzystywana w budownictwie do celów grzewczych poprzez stosowanie tzw. pasywnych i aktywnych systemów słonecznych. W tychże systemach zachodzi przemiana energii słonecznej w energię cieplną, jest to proces nazywany konwersją fototermiczną.
Energię tę można również wykorzystać w kolektorach słonecznych do ogrzewania wody użytkowej lub w tzw. ogniwach fotowoltaicznych do wytwarzania energii elektrycznej, która z kolei może być wytworzona z energii wiatru i wody. 


ENERGIA BIOMASY
 Pod pojęciem biomasy rozumiemy produkty organiczne fotosyntezy, nie przetworzone w takim stopniu jak ropa naftowa czy węgiel. Biomasę będącą  magazynem energii promieniowania słonecznego, stanowią drewno i jego odpady, słoma, odpady przemysłu, np. papierniczego oraz  rośliny uprawiane lub rosnące dziko.

ENERGIA WIATRU
 Wiatr się nie skończy, nie ma możliwości by się wyczerpał. Od setek lat napędzał i napędza statki, których żagle wydymając się, zwiększają jego szybkość. Również dawne wiatraki łapały wiatr w skrzydła i obracając żarnami mieli ziarna na mąkę. Teraz podobne wiatraki mogą obracać turbiną agregatu, wytwarzając prąd. 

ENERGIA WODY

 Podobnie jak wiatr, można wykorzystać spiętrzoną i spadającą z wysokości masę wody. Na świecie i w Polsce działa wiele elektrowni wodnych. Woda i wiatr są doskonałymi źródłami energii - są tanie, nie zanieczyszczają środowiska i co najważniejsze, są niewyczerpalne.


ENERGIA GEOTERMALNA
 Na Północnym Atlantyku leży wyspa zwana Islandią. Ten rejon świata, położony na Kole Podbiegunowym jest bardzo chłodny. Wyspa ma jałową ziemię, słońce świeci tu przez krótki okres czasu w roku, więc nie zobaczymy tu wiele roślin - najwyżej kępki trawy i schowane w niej małe roślinki. Pomimo niskich temperatur, pod wyspą rozpalony jest piec wyrzucający na powierzchnię fontanny wody zwane gejzerami, a od czasu do czasu strumienie lawy z wulkanów. Gorące wody termalne służą do ogrzewania domów, szklarni, w których hodowane są warzywa, owoce i kwiaty.
 W Polsce również możemy spotkać gorące źródła, jednak nie wykorzystujemy ich potencjału tak intensywnie, jak Islandczycy. 



piątek, 10 października 2014

Wspaniały pierwiosnek ogrodowy - Victoriana Silver Laced Black.

 Roślina, którą dzisiaj przedstawię bardzo mnie zaciekawiła. W dosłownym tłumaczeniu jej nazwa oznacza srebrno-złote sploty Victoriana - nie wiem, czy moje przypuszczenia są słuszne, ale 'Victoriana' można by zastąpić słowem 'wiktoriańskie'. 
 Kwiaty te uprawiane są już od wieków, a szczegółowo od 1600 roku i przez wieki zachwycają swym urokiem. Tak jak większość pierwiosnków preferuje wilgotne miejsce, ochraniające przed popołudniowym słońcem i nie będzie dobrze radzić w suchych warunkach.  Rośliny są długowieczne i tworzą duże kolonie, w półcieniu .
Ten szczep produkuje kwiaty o głębokim czarno-brązowy odcieniu płatków, które zdobią srebrno-białe krawędzie. Charakterystyczne jest złote oko, które sprawia iż roślina ta jest łatwo rozpoznawalna. 
Kępy tej rośliny należy podzielić mniej więcej co trzy, cztery lata, jednak czynność ta powinna być wykonana zaraz po kwitnieniu, które trwa od połowy do końca wiosny do 2-3 tygodni.  
 Istnieje wiele odmian kolorystycznych, jednak mi najbardziej podoba się, ta z czarnymi płatkami.


 

piątek, 26 września 2014

EKOtemat - Oszczędzanie wody. #3


 Woda jest jednym z elementów wiążących energię pochodzącą z promieni słonecznych, co wspomaga wiele procesów zachodzących w przyrodzie, np. fotosyntezę. Mówi się często, że woda to życie, które trzeba szanować, a co za tym idzie - oszczędzać.
Dlaczego? Głównym powodem jest to, iż tej życiodajnej cieczy jest coraz mniej, co wiąże się z tym, że w niektórych zakątkach Ziemi, ludzie i zwierzęta umierają z jej braku.


 Przeciętny człowiek zużywa dziennie do gotowania, zmywania naczyń, mycia, sprzątania, kąpieli i spłukiwania muszli ustępowej około 200 litrów wody.  Często nie szanujemy wody i wręcz ją marnotrawimy, a dzieje się to w wyniku wycieków, złych nawyków domowników, złej regulacji urządzeń transportujących. Największe straty wody przynoszą nieszczelności instalacji wodociągowej, cieknące krany i spłuczki.
Pierwszą i najważniejszą czynnością jest utrzymywanie takich urządzeń w dobrym stanie technicznym i pełnej szczelności. Oczywiste jest, że zużywanie ciepłej wody powoduje dodatkowo wzrost zużycia energii niezbędnej do jej ogrzania. Dzienna oszczędność wody ciepłej może powodować w ciągu roku zaoszczędzenie energii odpowiadającej zużyciu nawet do 100 litrów oleju opałowego.
Stare krany i prysznice umożliwiają maksymalny przepływ wody rzędu 15-20 litrów na minutę, a aby ograniczyć jej przepływ do 6-8 litrów należy zamontować zwężki niskoprzepływowe.
Korzystanie z nowoczesnych pralek i zmywarek może znacznie przyczynić się do  zmniejszenia zużycia wody. W momencie zakupu takiego urządzenia warto patrzeć na jego energochłonność i zużycie wody, ponieważ jednorazowe zapłacenie większej kwoty może się bardzo szybko zwrócić w czasie używania.
 Powyżej podałam sposób techniczny na oszczędzanie wody, jednak warto pamiętać o nawykach, jakie ma każdy z nas. Oto kilka przykładów:
  1. Używanie prysznica zamiast wanny
    Średnio w wannie zużywa się jednorazowo od 100 do 200 litrów wody, podczas gdy kąpiąc się pod prysznicem zużywany od 5 do maksymalnie 15 litów na minutę.
  2.  Wyłączanie wody podczas mycia zębów, mydlenia ciała i włosów. 
  3. Dokładne zakręcanie zaworów wtedy, gdy nie korzystamy z wody. 
  4. Nie używanie ciepłej bieżącej wody do mycia naczyń oraz płukanie ich w zimnej wodzie.
  5. Korzystanie z nowoczesnych rozwiązań technicznych, gadżetów.  










poniedziałek, 15 września 2014

Zagadkowy chichot hieny.

  Hieny cętkowane to bardzo silne i groźnie drapieżniki, słynące ze swojego charakterystycznego śmiechu.
Jest on źródłem wielu ważnych informacji o wydającym go osobniku i do niedawna był dla ludzi wielką tajemnicą.
 "Śmiech hieny jest dla innych kluczem umożliwiającym im zorientowanie się, z kim mają do czynienia. Pozwala im ustalić, kto ma większe prawa do pożywienia i zorganizować polowania tak, by sobie nawzajem nie wchodzić w drogę"- stwierdza dr Frederic Theunissen z uniwersytetu w Berkeley. Wydanie takiej opinii spowodowane było tym, iż naukowcy nagrali odgłosy 26 hien trzymanych w niewoli i stwierdzili, że zróżnicowanie wysokości i barwy dźwięku może pomagać hienom w utrzymywaniu społecznej hierarchii.
Również dzięki chichotowi inne hieny mogą ocenić wiek osobnika, a w oparciu o częstotliwość da się określić pozycję w stadzie, o czym wspomniałam wcześniej.
 Chichot może też oznaczać frustrację i być czymś w rodzaju wołania o pomoc – sugerują naukowcy, ponieważ upolowana zwierzyna hieny często zostaje odebrana jej przez lwy, które dobrze wiedzą, że ona sama nie da rady ich pokonać. Słysząc chichoczącego osobnika inni członkowie stada wiedzą, kto ma kłopoty i decydują o tym, czy do niego dołączyć, czy też pozostawić samego.  















 Charakterystyczny dźwięk przypominający chichot, jaki wydaje hiena cętkowana, który nie tylko drażni, ale wręcz przyprawia człowieka o dreszcze. Jeżeli ktoś nigdy go nie słyszał, np. w filmie przyrodniczym, to mógł się z nim spotkać w bajce o królu lwie.